Johann Adolf Hasse za życia był wielbiony przede wszystkim za twórczość operową – dziś rzadko wykonywaną. Jednak jego talent i perfekcyjne opanowanie techniki kompozytorskiej objawiły się nie mniej wyraźnie w jego znakomitych utworach sakralnych. Należy do nich Msza d-moll, która powstała na potrzeby saksońskiego dworu w Dreźnie. I choć po śmierci Hassego jego muzyka popadła w zapomnienie (co Romain Rolland uważał za jedną z największych niesprawiedliwości w dziejach muzyki), to akurat tradycja wykonywania tej właśnie kompozycji podczas niektórych świąt religijnych pozostała żywa aż po wiek XX. Mszę charakteryzuje dość prosta, przejrzysta faktura, dostosowana do specyficznych właściwości akustycznych przestrzeni sakralnych drezdeńskiego dworu. Mimo to utwór zachwyca elegancją przebiegów melodycznych, bogactwem inwencji harmonicznej i mistrzowskim wykorzystaniem różnorodnych możliwości głosów wokalnych i orkiestry.
Miserere c-moll powstało w zgoła innych okolicznościach. Stanowi jeden z pierwszych efektów współpracy, którą Johann Adolf Hasse podjął w latach 30. XVIII wieku z Ospedale degli Incurabili, i którą kontynuował z różną intensywnością niemal do końca życia. Wenecka instytucja, pełniąca w tym czasie funkcję sierocińca dla dziewcząt, słynęła z doskonałego kształcenia muzycznego swoich wychowanek, a odbywające się w niej koncerty cieszyły się międzynarodowym uznaniem. Hasse przeznaczył zatem swoje pierwsze Miserere na głosy żeńskie, i w takim układzie utwór został prawykonany w Ospedale w ramach uroczystości Wielkiego Tygodnia. W późniejszym czasie, prawdopodobnie na potrzeby drezdeńskiego dworu, zaaranżował swoje dzieło na zespół mieszany. Wsłuchując się w finezyjne prowadzenie melodii oraz wyszukane rozwiązania fakturalne i harmoniczne, trudno nie dać się porwać sile ekspresji niesionej przez kolejne strofy biblijnego tekstu w tak sugestywnym muzycznym opracowaniu.
Marta Dziewanowska-Pachowska
PROGRAM
Johann Adolf Hasse
Msza d-moll
Kyrie I
Christe eleison
Kyrie II
Gloria in excelsis Deo
Domine Deus
Qui tollis
Quoniam tu solus Sanctus
Cum Sancto Spiritu
Credo in unum Deum
Et incarnatus est / Crucifixus
Et resurrexit
Sanctus
Benedictus
Hosanna
Agnus Dei
Dona nobis pacem
Miserere c-moll
Miserere mei, Deus
Tibi soli peccavi
Ecce enim
Libera me
Quoniam si voluisses
Benigne fac, Domine
Gloria Patri
Sicut erat – Amen
WYKONAWCY
MARTA BOBERSKA SOPRAN
JUSTYNA STĘPIEŃ SOPRAN
RAFAŁ TOMKIEWICZ KONTRATENOR
ALEKSANDER REWIŃSKI TENOR
PAWEŁ MICHALCZUK BAS
ZESPÓŁ WOKALNY POLSKIEJ OPERY KRÓLEWSKIEJ
ZESPÓŁ INSTRUMENTÓW DAWNYCH POLSKIEJ OPERY KRÓLEWSKIEJ CAPELLA REGIA POLONA
KAROL KNAPIŃSKI PRZYGOTOWANIE ZESPOŁU WOKALNEGO
KRZYSZTOF GARSTKA KLAWESYN/POZYTYW, DYRYGENT
