BACH 200 UW / POLSKA OPERA KRÓLEWSKA / BWV 9, 33, 37

1 lipca 2022, piątek
Godzina 19:00
Uniwersytet Warszawski, Sala Kolumnowa, ul. Krakowskie Przedmieście 32 w Warszawie



WSTĘP WOLNY

Wydarzenie jest częścią wieloletniego cyklu BACH 200 UW – 200 kantat Bacha na 200-lecie Uniwersytetu Warszawskiego zainaugurowanego w 2011 roku z okazji przypadającego na rok 2016 jubileuszu Uczelni. Polska Opera Królewska włącza się w to szczególne dzieło, dzięki któremu wykonane zostaną wszystkie kantaty Johanna Sebastiana Bacha skomponowane dla kościoła św. Tomasza w Lipsku.

Do dziś zachowało się ich około dwustu, a jest to zaledwie część utworów z tego gatunku, które wyszły spod ręki jednego z najwybitniejszych muzyków wszechczasów w trakcie jego pracy na stanowisku kantora. Pozostałe zaginęły w mrokach dziejów, te zaś, które przetrwały, stanowią nie tylko świadectwo geniuszu ich autora, ale także wyrafinowania muzycznej retoryki epoki baroku.

W Lipsku powstało pięć pełnych roczników kantat na wszystkie niedziele i święta – każdy o nieco innych założeniach stylistyczno-formalnych. Pierwszy rocznik pochodzi z lat 1723-1724 – została w nim umieszczona kantata Wer da gläubet und getauft wird BWV 37 przeznaczona na niedzielę Wniebowstąpienia (18 maja 1724). Kompozycję otwiera chór, któremu powierzone zostają słowa Chrystusa: „Kto uwierzy i przyjmie chrzest, będzie zbawiony” (Mk 16,16). Mimo skromnej obsady instrumentalnej, nie brak tu inwencji w zakresie brzmienia. Partia głosów wokalnych ściśle koresponduje z instrumentami, zaś na słowie „getauft” („przyjmie chrzest”) – zgodnie z obowiązującymi zasadami retoryki – rozbrzmiewają przebiegi melodyczne ilustrujące oblewanie chrzczonego wodą.

O ile podczas tworzenia pierwszego rocznika Bach nie zawsze był konsekwentny jeśli chodzi o dobór tekstów i kształt muzyczny poszczególnych utworów, o tyle rocznik drugi jest już daleko bardziej spójny. Do kantat z tego cyklu, przeznaczonych na rok 1724-1725, należą utwory oznaczone numerami BWV 33 oraz BWV 9 (późniejszy, dołączony do cyklu w 1735 roku). Są to kantaty typu chorałowego – każda opiera się na chorale przeznaczonym na daną niedzielę lub święto, którego pierwsza i ostatnia zwrotka tworzą klamrę formy kantaty. Między nimi poetyckie parafrazy podkreślają teologiczną wymowę liturgiczną – właściwą dla dnia, na który zostały przygotowane.

Marta Dziewanowska-Pachowska

 

PROGRAM

Johann Sebastian Bach

Kantata Es ist das Heil uns kommen her BWV 9
Chór: Es ist das Heil uns kommen her
Recytatyw (bas): Gott gab uns ein Gesetz
Aria (tenor): Wir waren schon zu tief gesunken
Recytatyw (bas): Doch mußte das Gesetz erfüllet werden
Duetto Aria (sopran, alt): Herr, du siehst statt guter Werke
Recytatyw (bas): Wenn wir die Sünd aus dem Gesetz erkennen
Chorał: Ob sichs anließ, als wollt er nicht

Kantata Allein zu dir, Herr Jesu Christ BWV 33
Chór: Allein zu dir, Herr Jesu Christ
Recytatyw (bas): Mein Gott und Richter
Aria (alt): Wie furchstam wankten meine Schritte
Recytatyw (tenor): Mein Gott, verwirf mich nicht
Duet Aria (tenor, bas): Gott, der du die Liebe heißt
Chorał: Ehr sei Gott in dem höchsten Thron

Kantata Wer da gläubet und getauft wird BWV 37
Chór: Wer da gläubet und getauft wird
Aria (tenor): Der Glaube ist das Pfand der Liebe
Chorał: Herr Gott Vater, mein starker Held!
Recytatyw (bas): Ihr Sterblichen, verlanget ihr
Aria (bas): Der Glaube schafft der Seele Flügel
Chorał: Den Glauben mir verleihe

WYKONAWCY

JULITA MIROSŁAWSKA SOPRAN
ANETA ŁUKASZEWICZ MEZZOSOPRAN
JACEK SZPONARSKI TENOR
KAROL SKWARA BAS

ZESPÓŁ INSTRUMENTÓW DAWNYCH POLSKIEJ OPERY KRÓLEWSKIEJ CAPELLA REGIA POLONA

KRZYSZTOF GARSTKA KLAWESYN, DYRYGENT