Godzina 17:00
Synagoga Gminy Żydowskiej Düsseldorf, Paul-Spiegel-Platz 1, 40476 Düsseldorf
WSTĘP WOLNY
Bezpłatne bilety dostępne na stronie Jüdische Gemeinde Düsseldorf.
83. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim Artyści Polskiej Opery Królewskiej uczczą koncertem, podczas którego zabrzmią utwory austriackiego kompozytora żydowskiego pochodzenia – Viktora Ullmanna (1898-1944). Urodzony 125 lat temu w Cieszynie twórca w wieku 11 lat przeniósł się z matką do tętniącego życiem kulturalnym Wiednia. Tam też uczęszczał na seminaria do słynnego Arnolda Schönberga, którego rekomendacja pomogła mu rozpocząć karierę muzyczną w Nowym Teatrze Niemieckim w Pradze. Pracował jako korepetytor, chórmistrz i dyrygent, a jednocześnie rozwijał swój warsztat kompozytorski, zyskując uznanie krytyków i publiczności.
W 1942 podzielił los setek tysięcy Żydów i został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Terezinie. Mimo tragicznego położenia nie ustawał w pracy twórczej. Wraz z innymi zesłanymi rozwijał życie kulturalne getta tak, że Terezin stał się symbolem heroicznej walki o godność człowieka, w której orężem była sztuka. Pochodzące z tego okresu przejmujące pieśni Ullmanna łączą w sobie dojrzałość stylu kompozytorskiego z użytkową formą. Muzyczne interpretacje poezji współwięźnia Hansa Güntera Adlera czy niezwykle ekspresyjne pieśni w jidysz potwierdzają to, co podkreślał sam Ullmann – że starania przetrzymywanych w obozie artystów w zakresie sztuki były współmierne do ich woli życia. Dopełnienie programu stanowi przejmujące Adagio z Sonaty na skrzypce i fortepian op. 39. Nigdy nie dowiemy się, jak kompozytor, będący także znakomitym pianistą, zaplanował brzmienie tego ukończonego w 1937 roku dzieła. Wojenna pożoga oszczędziła zaledwie partię solisty, która podczas koncertu zabrzmi w interpretacji koncertmistrza Tomasza Kulisiewicza. Cisza zastępująca dźwięki fortepianu wybrzmiewa szczególnie mocno, stanowiąc znak pamięci o tych, którym brutalnie odebrano życie. 16 października 1944 roku kompozytor został skierowany transportem do Auschwitz-Birkenau i tam zamordowany. Część jego twórczości przetrwała i przypomina o najczarniejszej karcie historii XX wieku, będąc jednocześnie świadectwem siły ludzkiego ducha.
Marta Dziewanowska-Pachowska
PROGRAM
Viktor Ullmann (1898-1944)
Chinesische Lieder na głos i fortepian
Wanderer erwacht in der Herberge
Der müde Soldat
Der Mensch und sein Tag op. 47.
Dwanaście obrazów Hansa Günthera Adlera na baryton i fortepian
Gang in den Morgen
Gesang
Heimat
Der Liebsten
Blüten
In der Stube
Der Nachbar
Gebete
Im Walde
Verdämmern
Nacht
Stille
Sonata na skrzypce i fortepian op. 39 (Adagio)*
[zachowany głos skrzypiec]
Drei jiddische Lieder (Březulinka) op. 53 na głos i fortepian
Berjoskele (słowa: David Einhorn)
Margarithelech (słowa anonimowe)
A Mejdel in die Johren (słowa anonimowe)
Trzy pieśni op. 37 na baryton i fortepian, słowa: Conrad Ferdinand Meyer
Schnitterlied
Säerspruch
Die Schweizer
Lieder der Tröstung na głos i trio smyczkowe, słowa: Albert Steffen
Tote wollen nicht verweilen
Erwachen zu Weihnachten
Herbst na głos i trio smyczkowe, słowa: Georg Trakl
WYKONAWCY
DOROTA LACHOWICZ MEZZOSOPRAN
WITOLD ŻOŁĄDKIEWICZ BARYTON
DAGMARA DUDZIŃSKA FORTEPIAN
TRIO SMYCZKOWE W SKŁADZIE:
TOMASZ KULISIEWICZ SKRZYPCE
NATALIA GIDLEWSKA ALTÓWKA
ROBERT DACKO WIOLONCZELA
*Materiał nutowy utworu pochodzi z archiwum Fundacji Paula Sachera w Bazylei
Czas trwania: ok. 1 h 10 min
Miejsca na widowni są nienumerowane.
