Carl Heinrich Graun (1704–1759) zdobył sławę i uznanie jako kompozytor, a także znakomity śpiewak. Już jako dziecko zachwycał pięknym sopranem, zaś jako dojrzały mężczyzna – tenorem. Od wczesnej młodości kształcił się i zdobywał doświadczenie wykonawcze w muzyce kościelnej oraz na scenie operowej. Od 1740 roku aż do śmierci pełnił rolę kapelmistrza na dworze królewskim Fryderyka II, gdzie obok szeregu oper utrzymanych w stylu włoskim pisał dzieła instrumentalne i religijne. Oratorium pasyjne Der Tod Jesu należy do najwybitniejszych osiągnięć twórcy w ostatnim z wymienionych nurtów.
Utwór powstał na zamówienie młodszej siostry Fryderyka II – księżniczki Anny Amalii, która do napisania libretta zatrudniła Karla Wilhelma Ramlera (1725-1798). Poeta – określany w swoich czasach zaszczytnym mianem „niemieckiego Horacego” – stworzył znakomity tekst, wykorzystujący elementy ze wszystkich czterech Ewangelii. Obraz Chrystusa jako uosobienia cnoty doczekał się doskonałej muzycznej interpretacji Grauna. Eleganckie opracowanie chorałów, wyrafinowanie chórów i niezwykła wirtuozeria arii wzbudziły zachwyt ówczesnych słuchaczy, poszukujących w muzyce głębokiej ekspresji, wzruszeń i dobrego smaku. Od czasu swej premiery w marcu 1755 dzieło rokrocznie rozbrzmiewało w Berlinie, uświetniając obchody Wielkiego Tygodnia. Tradycja ta pozostała żywa aż do końca XIX wieku, gdy dzieło Grauna zostało zastąpione przez Pasję według św. Mateusza J.S. Bacha.
Marta Dziewanowska-Pachowska
PROGRAM
Carl Heinrich Graun (1704–1759) – Der Tod Jesu GraunWV B:VII:2
Chorał: Du, dessen Augen flossen
Chór: Sein Odem ist schwach
Recytatyw (sopran): Gethsemane! Gethsemane!
Aria (sopran): Du Held, auf den die Köcher
Chorał: Wen hab’ ich sonst als dich allein
Recytatyw (sopran): Ach mein Immanuel!
Aria (sopran): Ein Gebet um neue Stärke
Recytatyw (tenor): Nun klingen Waffen
Aria (tenor): Ihr weichgeschaffnen Seelen
Chór: Unsre Seele ist gebeuget
Chorał: Ich will von meiner Missetat
Recytatyw (bas): Jerusalem, voll Mordlust
Aria (bas): So stehet ein Berg Gottes
Chór: Christus hat uns ein Vorbild gelassen
Chorał: Ich werde dir zu Ehren alles wagen
Recytatyw (sopran): Da steht der traurige, verhängnisvolle Pfahl
Duet (I i II sopran): Feinde, die ihr mich betrübt
Recytatyw (sopran): Wer ist der Heilige, zum Muster uns verliehn
Aria (sopran): Singt dem göttlichen Propheten
Chór: Freuet euch alle, ihr Frommen
Chorał: Wie herrlich ist die neue Welt
Recytatyw (bas): Auf einmal fällt der aufgehaltne Schmerz
Recytatyw accompagnato (bas): Es steigen Seraphim
Chorał (chór, bas solo): Ihr Augen, weint!
Chór: Hier liegen wir gerührte Sünder
WYKONAWCY
MAŁGORZATA TROJANOWSKA I SOPRAN
ANETA ŁUKASZEWICZ II SOPRAN
SYLWESTER SMULCZYŃSKI TENOR
JĘDRZEJ SUSKA BAS
ZESPÓŁ WOKALNY POLSKIEJ OPERY KRÓLEWSKIEJ
ZESPÓŁ INSTRUMENTÓW DAWNYCH POLSKIEJ OPERY KRÓLEWSKIEJ CAPELLA REGIA POLONA
KAROL KNAPIŃSKI PRZYGOTOWANIE ZESPOŁU WOKALNEGO
KRZYSZTOF GARSTKA KLAWESYN/POZYTYW, DYRYGENT
