INVICTISSIMO AC POTENTISSIMO REGI POLONIAE

Król Stefan Batory zapisał się na kartach polskiej historii jako znakomity polityk i rozważny władca. Obok sukcesów militarnych i dyplomatycznych do jego zasług należy intensywna działalność na rzecz rozwoju rodzimej sztuki i nauki. Niewiele natomiast istnieje świadectw dotyczących muzycznych zainteresowań króla, choć wiadomo, że utrzymywał on czterdziestoosobową kapelę dworską. Monarcha musiał jednak cenić muzykę polifoniczną, skoro włoski kompozytor Teodoro Riccio, pozostający w służbie pruskiego księcia Jerzego Fryderyka, zadedykował swą Liber primus missarum (1579) „najbardziej zwycięskiemu i najpotężniejszemu Stefanowi, królowi Polski […]” („invictissimo ac potentissimo Stephano Regi Poloniae […]”). Dar ten nie był przypadkowy i miał na celu zacieśnienie stosunków między Prusami a Rzeczpospolitą, co daje wyobrażenie o tym, jak istotną rolę w kształtowaniu stosunków międzynarodowych przypisywano w owym czasie twórczości kompozytorskiej.

Publikacja wydrukowana w 1579 roku w warsztacie Osterbergera w Królewcu zawiera sześć pełnych opracowań ordinarium missae, wśród których znajduje się sześciogłosowa Missa vidi turbam magnam. Msza została oparta na materiale muzycznym wcześniej skomponowanego przez Riccia motetu, który – poprzedzony gregoriańskim offertorium – otworzy program koncertu. Mało dziś znana twórczość kompozytora z Brescii ukazuje szerokie spektrum możliwości wyrazowych renesansowej polifonii – maestrię linii poszczególnych głosów, zmienność ich układów i kunszt wielogłosowych współbrzmień. Muzyczny obraz liturgii czasów polskiego „złotego wieku” dopełniają tradycyjne śpiewy chorałowe, stanowiące żywą tradycję kościoła, oraz 5-głosowy motet Levavi oculos meos in montes Mikołaja Zieleńskiego. Program wieńczą dwie dawniejsze kompozycje maryjne: Ave mater o Maria o burgundzko-niderlandzkiej proweniencji,zachowana w jednym z najcenniejszych polskich zabytków muzycznych – średniowiecznym manuskrypcie Kras 52, oraz 5-głosowy motet Intemerata Dei Mater franko-flamandzkiego mistrza XV-wiecznej polifonii Johannesa Ockeghema (ok. 1410–1497).

Marta Dziewanowska-Pachowska

PROGRAM

Anonim – De profundis clamavi (offertorium gregoriańskie)  

Teodoro Riccio (ok. 1540–po 1600) – Vidi turbam magnam  

Anonim – Salvum fac populum tuum (graduał gregoriański)  

Teodoro Riccio (ok. 1540–po 1600) – Missa vidi turbam magnam – Kyrie  

Teodoro Riccio (ok. 1540–po 1600) – Missa vidi turbam magnam – Gloria  

Anonim – Alleluia. De profundis clamavi (alleluja gregoriańskie)  

Teodoro Riccio (ok. 1540–po 1600) – Missa vidi turbam magnam – Credo  

Anonim – Ad te levavi oculos meos (tractus gregoriański)  

Mikołaj Zieleński (ok. 1560–ok. 1620) – Levavi oculos meos in montes  

Teodoro Riccio (ok. 1540–po 1600) – Missa vidi turbam magnam – Sanctus  

Teodoro Riccio (ok. 1540–po 1600) – Missa vidi turbam magnam – Agnus Dei  

Anonim – Ave mater o Maria (Kodeks Kras 52)  

Johannes Ockeghem (ok. 1410–1497) – Intemerata Dei Mater

WYKONAWCY

ZESPÓŁ WOKALNY PÓŁ.CHÓR
w składzie:

ALEKSANDRA KNAPIŃSKA
KAROLINA ZAJĄC
KRZYSZTOF TRUSKOWSKI
ANTONI KRASOWSKI
ANTONI BALASIŃSKI
STANISŁAW NIEDŹWIEDŹ 

KAROL KNAPIŃSKI DYRYGENT  

Czas trwania: ok. 1h (bez przerwy)

Miejsca na widowni są nienumerowane.